Niet alleen qua geloofsovertuiging of afkomst is er veel wij tegen zij, maar er lijkt ook steeds meer tweedeling tussen autistische mensen en neurotypische mensen te ontstaan. Aan de ene kant de neurotypische mensen die mensen met autisme als een groep wegzetten. Als ZE. ‘Ze’ die geen rekening houden met anderen, ‘ze’ waarmee niet samen te leven valt, ‘ze’ die egoïstisch zouden zijn, en zo nog wat meer minder leuke eigenschappen die blindelings op een hele groep mensen geplakt worden. Let wel, dit is NIET mijn eigen mening, want ik weet gelukkig beter, maar deze vooroordelen kom ik helaas wel tegen. Zo lees ik andersom ook dingen die mensen met autisme schrijven over niet-autistische mensen. Dat ‘ze’ niet eerlijk of oprecht zouden zijn, dat ‘ze’ hun best niet doen om de autistische naaste te begrijpen, dat ‘ze’ toneelspelen in contact, en ook hier geldt dat er nog veel meer negatiefs wordt verondersteld over de hele groep neurotypicals.
Wat je geloof, kleur of afkomst ook is of wat voor soort brein je hebt, we zijn allemaal MENS. Ik wil graag geloven dat het merendeel van de mensen het voor hun naasten allemaal goed wil doen. Als jij iemand kent die niet het beste met je voorheeft, autisme of niet, besef dan alsjeblieft dat dat geldt voor die ene persoon en niet automatisch voor een hele groep. En echt, ik weet dat het niet altijd makkelijk is. Wie mijn blogs volgt, weet dat het ook bij ons niet altijd goed gaat en dat het verschil tussen het autistische brein van mijn man en mijn eigen niet-autistische brein soms voor problemen zorgt. Voor mijn man en voor mij. Ik bagatelliseer onze verschillende manieren van denken en de verschillende manieren van ons ‘zijn’ niet. Verschillen zijn er, maar dat betekent nog niet dat als mijn man of ik iets doe of laat waar de ander last van heeft, dat dat voor een hele groep mensen geldt. Of dat als er iets is, dat dat enkel en alleen aan hem of aan mij ligt.
Zit mijn man minder goed in zijn vel of is hij al overprikkeld, dan kan het hem bijvoorbeeld al triggeren als ik naar boven ga terwijl hij denkt dat ik beneden blijf. Ligt het dan alleen aan mij als hij daar last van heeft en daarvan nóg geprikkelder raakt? Heeft dit überhaupt met schuld te maken? Zou ik dan niet naar boven moeten gaan? Begrijp me niet verkeerd, ik houd met alle liefde rekening met hem en zijn autisme, maar er alles alleen op aanpassen en mezelf daardoor opzijzetten is niet oké. Mijn man mag bij mij zijn autistische zelf zijn, andersom moet ik ook mijzelf mogen zijn. Zonder dat kun je het niet lang volhouden met elkaar.
Je zult samen moeten werken aan communicatie die voor beiden zo goed mogelijk past. De één zal hier waarschijnlijk meer moeite voor moeten of kunnen doen dan de ander, maar in basis is het aan 2 mensen om samen een weg te vinden. Elke relatie en elk contact is een wisselwerking. Problemen worden niet altijd alleen door de neurotypische omgeving veroorzaakt, net zoals problemen niet altijd alleen door de autistische partner of autistische naaste worden veroorzaakt.
Mijn man kreeg zijn autistisch brein mee, ik mijn niet-autistische. Beiden waren geen keus. Keus van ons beiden is wel om elkaar te begrijpen en onze communicatie op elkaar af te stemmen. En lukt begrijpen of afstemmen even niet, dan proberen we te accepteren dat dit door onze verschillen nu eenmaal niet altijd lukt. Dan halen we een keer diep adem, tellen tot 10 (of 100 😉) en gaan weer door zonder dat we de ander doelbewust omlaaghalen.
Zo zaligmakend als ik soms geschreven zie worden, ziet mijn man zijn eigen autisme overigens beslist niet. Hij zou liever niet autistisch zijn. Hij lijdt er daadwerkelijk onder. Niet alleen doordat hij prikkels krijgt door onze verschillen, maar vooral door prikkels die hij ook zonder mij zou hebben, zoals alle geluiden die keihard en ongefilterd bij hem binnenkomen. Of prikkels van de dingen die hij doet omdat hij ze zelf leuk vindt. Elke prikkel kan de reden zijn dat hij hoofdpijn of migraine krijgt, dus ook de prikkels die hij zonder mij zou hebben. Onze zoon zegt weleens gekscherend dat papa zelfs helemaal alleen in een hutje op de hei prikkels zou hebben. Prikkels van de vogels die geluid maken. Dat lijkt misschien overdreven, maar dit betekent zijn autisme helaas wel voor hem...
Niemand koos ervoor autistisch of juist niet-autistisch te zijn. Laten we elkaar waarderen en respecteren om wie we zijn en meer begrip voor elkaar proberen te krijgen. Over en weer. Doorgaans zul je als je de ander respecteert, zelf ook eerder respect terugkrijgen.
-Jolanda Hoenjet-de Jong-